Integraal Toezicht Jeugdzaken

Bij ITJ zijn de maatschappelijke problemen rond jeugd in een gemeente of een wijk het vertrekpunt voor toezicht. ITJ doet onderzoek op die plaatsen waar problemen rond jeugd spelen of dreigen en kijkt hoe voorzieningen samenwerken om deze problemen op te lossen en te voorkomen. De kwaliteit van de samenwerking wordt bekeken aan de hand van acht kwaliteitsaspecten.

Het ITJ toezichtkader 2007 - 2011 'Maximale kansen, minimale uitval'  is hier te downloaden in PDF-formaat óf aan te vragen bij info@jeugdinspecties.nl

De uitkomsten van het onderzoek en een bestuurlijke boodschap worden in een nota van bevindingen voorgelegd aan de gemeente. Hierna is de gemeente aan zet die samen met de voorzieningen een lokaal actieplan opstelt, waarin staat hoe ze met elkaar het probleem in twee jaar aan gaan pakken. Integraal Toezicht Jeugdzaken volgt de implementatie van dit actieplan 2 jaar  Na twee jaar wordt een eindevaluatie gedaan om te kijken wat de effecten zijn van het actieplan en of de samenwerking tot betere resultaten leidt. In het toezicht staat de levensloop van het kind centraal.

Door het ITJ-instrument toe te voegen aan het instrumentarium van de toezichthouders is het, meer dan voorheen, mogelijk om (in de ontwikkeling naar risicogestuurd toezicht) het juiste instrument voor de geconstateerde risico’s te kiezen: niet alleen objectgericht toezicht, maar daarnaast thematisch toezicht en nu ook ketentoezicht. Verder bestaat naast deze drie vormen van programmatisch toezicht nog het incidentonderzoek.

Met ‘Maximale kansen, minimale uitval - Toezichtprogramma Jeugd 2007-2011’ geven de inspecties verder vorm aan de samenwerking. In dit programma zijn (gezamenlijke) maatschappelijke thema’s geselecteerd waarbij toezicht een rol van betekenis heeft of zou kunnen hebben.
Voor de komende vier jaar richten de samenwerkende inspecties jeugd het toezicht op twee hoofdthema’s:
Het jonge kind
Met de samenwerking op dit terrein beogen de inspecties de preventieve taak van (algemene) voorzieningen voor jeugd te versterken, zodat de ontwikkelingskansen van alle jonge kinderen worden vergroot. Dit onderzoeksthema strekt zich uit van het (non)bereik bij consultatiebureaus, de voor- en vroegschoolse educatie, de kwaliteit van de kinderopvang, de aanpak van kindermishandeling tot en met de instroom in het basisonderwijs.
Uitval
Met de samenwerking op dit terrein willen de inspecties het bereik en de effectiviteit van voorzieningen voor risicokinderen versterken en daarmee bijdragen aan het verminderen van uitval. Dit thema strekt zich uit over de domeinen van de vijf inspecties. Voor de Inspectie OOV is met name de sterke samenhang tussen uitval en criminaliteit van belang.

Lopende onderzoeken

Het toezichtprogramma jeugd 2010 bevat de volgende onderzoeken:
Armoede, Verslaving en Goed voorbereid naar school.
Elk onderzoek wordt uitgevoerd in meerdere gemeenten.

Armoede
Problemen die met armoede samenhangen hebben een speciaal karakter. Kinderen kunnen de oorzaken van armoede niet beïnvloeden. En het gevaar bestaat dat de armoede van generatie op generatie wordt overgedragen, doordat opgroeien in armoede op de lange termijn kan doorwerken in de kansen op de arbeidsmarkt en op de manier waarop iemand zich als persoon ontwikkelt.

Goed voorbereid naar school
Veel problemen van en door jongeren beginnen in de eerste jaren van hun leven. Vaak worden deze problemen pas zichtbaar in het voortgezet onderwijs. Doordat deze problemen niet tijdig opgemerkt en aangepakt worden bestaat het risico dat de jongere een grote achterstand oploopt.

Verslaving/ Misbruik van alcohol en drugs van belang
De gevolgen van verslaving en misbruik van alcohol en drugs voor onze samenleving zijn ernstig. Het gaat niet alleen om de schadelijke gevolgen voor de verslaafde/gebruiker zelf maar ook om de schade voor de maatschappij. Verslaving en misbruik kan leiden tot probleemgedrag en maatschappelijke problemen zoals voortijdig schoolverlaten, werkloosheid, prostitutie en criminaliteit. Verontrustend is dat jongeren soms op zeer jeugdige leeftijd beginnen met drinken en blowen. Jongeren zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van alcohol- en drugsgebruik. Alcohol en drugs kunnen de ontwikkeling van de hersenen van jongeren verstoren en kunnen ook een negatieve invloed hebben op hun persoonlijke en sociale ontwikkeling.
ITJ richt zich met name op het alcoholgebruik onder jongeren en onderzoekt hoe de voorzieningen in een gemeente gezamenlijk werken aan de preventie en aanpak van alchoholgebruikt onder jongeren.

Afgeronde onderzoeken

In 2009 werden twee onderzoeken en een pilotonderzoek afgerond die in 2008 zijn gestart. De pilot wordt uitgevoerd in de gemeente Den Bosch en betreft de regionale aanpak van kindermishandeling. De twee onderzoeken betreffen die naar overgewicht bij kinderen die naar recidive onder jongeren. Deze onderzoeken werden uitgevoerd in meerdere gemeenten.

Recidive onder jongeren
Steeds meer jongeren komen in aanraking met de politie. Ook komen jongeren op steeds jongere leeftijd voor het eerst met de politie inaanraking. Daarnaast neemt het aantal recidivisten toe. Deze jongeren, die meer dan eens in de fout zijn gegaan, hebben vaak meerdere problemen. Goede samenwerking door organisaties die een rol kunnen spelen bij het voorkomen en aanpakken van recidive is een vereiste. Hoe deze organisaties samenwerken en wat de resultaten daarvan zijn stond centraal in dit ITJ- onderzoek. Het onderzoek vond plaats in de gemeenten Den Haag, Lelystad, Hellevoetsluis en IJsselstein.
Per gemeente zijn de bevindingen en aanbevelingen in een nota vastgelegd en aan de burgemeester en wethouder Jeugd aangeboden.  Deze gemeenten gaan nu in 2010 een actieplan opstellen.
Daarnaast heeft ITJ een nota uitgebracht met de overeenkomsten uit deze onderzoeken in het rapport 'De lokale aanpak en preventie van recidive onder jongeren'. Deze nota is aan de minister van Jeugd en Gezin en alle gemeenten aangeboden.

In een aantal gemeenten waar ITJ in 2008 en eerder onderzoek heeft gedaan is inmiddels een actieplan opgesteld. De uitvoering van deze actieplannen wordt door ITJ gemonitord.
Het gaat om:

• Jeugdprostitutie gemeente Rotterdam
• Dak- of thuisloze jongeren Parkstad Limburg
• Voortijdig schoolverlaten gemeente Emmen
• Kwaliteit van de keten van voorzieningen voor kinderen en gezinnen in probleemsituaties gemeente Roermond
• Overgewicht gemeente Culemborg
• Kindermishandeling gemeente Haarlem
• Voortijdig schoolverlaten gemeente Dordrecht
• Spil-centra gemeente Eindhoven.

Na de periode van monitoring voert de gemeente een zelfevaluatie uit. Daaruit moet blijken of de maatregelen uit het actieplan effect hebben en de samenwerking tot betere resultaten voor de jongeren leidt. In 2010 rondt de gemeente Almere de zelfevaluatie af. Het betreft de evaluatie van de actieplannen voor de aanpak van huiselijk geweld en criminaliteit van jongeren. De gemeente Venlo heeft eind 2008 de zelfevaluatie afgerond. Het onderzoek in die gemeente betrof de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt.

Kijk voor meer informatie op de website van ITJ www.jeugdinspecties.nl. Op deze website kunt u ook de afgeronde rapporten downloaden.