Lopend onderzoek

In deze rubriek treft u de Lopende onderzoeken - met een korte toelichting daarover - van het cluster Rampenbestrijding aan.

De Geplande onderzoeken treft u in de meeste recente versie van het Werkplan van de Inspectie aan.

De Uitgevoerde onderzoeken kunt u terugvinden onder Rapporten.

(Door op de onderstaande links te klikken komt u direct bij de korte omschrijving van dat betreffende onderzoek).

Continuïteitsplanning grieppandemie (Voorbereiding Rijksoverheid
Kwaliteit gemeentelijke processen
Risico- en crisiscommunicatie


[bw]Continuïteitsplanning grieppandemie (Voorbereiding Rijksoverheid)
Een grieppandemie is niet alleen een medisch, maar ook een maatschappelijk probleem met een enorme impact. Het is daarom belangrijk dat zowel het bedrijfsleven als de overheid maatregelen nemen om de continuïteit van de bedrijfsvoering te garanderen en grootschalige uitval van personeel het hoofd te bieden.

In opdracht van de Ministerraad moest 80% van de vitale organisaties (waaronder ook de Rijksoverheid) eind 2009 het scenario van een grieppandemie in hun continuïteitsplan hebben verwerkt. In de zomer van 2009 hadden alle dertien kerndepartementen hun continuïteitsplan gereed, eind 2009 was dit het geval bij de kritieke uitvoeringsorganisaties. Onder coördinatie van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (Inspectie OOV) hebben de departementale auditdiensten in het najaar van 2009 een quick scan op de plannen uitgevoerd en hierover gerapporteerd aan de eigen departementsleiding. De Inspectie OOV heeft vervolgens op basis van de bevindingen van de auditdiensten een totaalrapportage opgesteld voor de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (link naar het inspectiebericht ‘Continuïteitsplanning grieppandemie’)

Dit inspectiebericht bevat tevens een instrument voor het uitvoeren van een zelftoets (link naar de zelftoets continuïteitsplan) op uw continuïteitsplan. Dit instrument is een gecomprimeerde en op onderdelen aangepaste versie van de vragenlijst die de auditdiensten en Inspectie OOV hebben gebruikt bij de quick scan op de departementale continuïteitsplannen.

[bw]Kwaliteit gemeentelijke processen
De gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisaties kunnen nog op verschillende punten vooruitgang boeken. Een belangrijk verbeterpunt is de (minimum)bezetting van de gemeentelijke actiecentra evenals de borging van cruciale functies. Zowel de minimumbezetting van de actiecentra als de borging van cruciale functies is veelal onvoldoende in gemeentelijke planvorming opgenomen. Daarnaast constateert de Inspectie dat er met betrekking tot deze onderwerpen geen sprake is van regionale uniformiteit, terwijl dit bij voorkeur wel moet worden nagestreefd.

Deze factoren (minimumbezetting, borging cruciale functies en regionale uniformiteit) vormen de basis voor het waarborgen van de continuïteit van de bezetting van de actiecentra.
Samenwerking met andere gemeenten in de regio kan, zeker in het geval van relatief kleine gemeenten, een positieve bijdrage leveren aan een structurele personele bezetting van de gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisatie.

Verschillende factoren zijn van belang bij een effectieve taakuitvoering van de gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisatie. Zo heeft de onduidelijke aansturingstructuur tijdens de praktijktoetsen direct negatieve gevolgen gehad voor de effectiviteit van de werkzaamheden van het team bevolkingszorg en voor de aansturing van de gemeentelijke actiecentra. Dit geldt tevens voor factoren als taakonbekendheid en bewustzijn van ketenafhankelijkheid. De uitvoering van de gemeentelijke taken is nu nog teveel afhankelijk van de prestaties van individuen.

Het opleiden en oefenen van gemeentelijke functionarissen ten behoeve van de gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisatie lijkt een logische eerste stap te zijn in de richting van een meer effectieve uitvoering van de taken binnen de gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisatie. Langs deze weg kan ook een structurele kwaliteitsverbetering worden bereikt.

Landelijk gezien voldoet bijna tweederde van de onderzochte actiecentra CRIB en Opvang en Verzorging aan het tijdscriterium van 90 minuten dat de Inspectie OOV aan de opkomst heeft gesteld. De kortere opkomstnorm van 30 minuten voor het actiecentrum Voorlichting wordt vaak niet gehaald. Gezien de cruciale rol van het proces voorlichting bij de rampenbestrijding en gezien de noodzakelijke ondersteuning van de coördinator voorlichting in het team bevolkingszorg acht de Inspectie een langere opkomsttijd voor dit actiecentrum echter niet wenselijk.

Aansluiting van de gemeentelijke onderdelen bij de informatiestroom van de rampenbestrijdingsorganisatie is van cruciaal belang voor een effectieve uitvoering van de werkzaamheden.

Zoals uit het RADAR-onderzoek is gebleken, ontbreekt in de basissamenstelling van het team bevolkingszorg in vrijwel alle gemeenten een informatiemanager die hiervoor moet zorgen. De wisselwerking tussen de taakuitvoering en het informatiemanagement is een   aandachtspunt: door een onvoldoende effectieve en efficiënte taakuitvoering door de actiecentra wordt het informatiemanagement negatief beïnvloed. Omgekeerd geldt hetzelfde: tekortkomingen in het informatiemanagement hebben een negatieve weerslag op het functioneren van de gemeentelijke actiecentra. De facilitaire en technische ondersteuning binnen de gemeentelijke rampenbestrijdingsorganisatie behoeft aandacht. De geconstateerde toegangsproblemen en technische gebreken kunnen tijdens een werkelijk incident leiden tot ernstige vertraging bij het opstarten van de actiecentra.

De gemeenten vormen de vierde hulpverleningskolom binnen de regionale rampenbestrijdingsorganisatie en zijn onmisbaar voor een adequate bestrijding van een ramp of grootschalig incident. De Inspectie OOV acht het daarom van belang dat de gemeentelijke
rampenbestrijdingsorganisatie zich ontwikkelt naar analogie van de kwaliteitseisen zoals die in het besluit zijn gesteld voor de verschillende onderdelen van de hoofdstructuur. Hierbij hebben de gemeenten uiteraard ondersteuning nodig van de regionale rampenbestrijdingsorganisatie.

Het vierde kwartaal van 2010 zal gestart worden met een Inspectie OOV onderzoen naar verdere versteviging van de gemeentelijke rampenbestrijdingskolom.


[bw]Risico- en crisiscommunicatie
Uit incidenten als de Poldercrash, Koninginnedag Apeldoorn, de bos- en duinbrand in Schoorl en het salpeterzuurlek in Donrijp (Friesland) (link naar antwoord op Kamervragen over het ontsnappen van salpeterzuur in Donrijp) blijkt dat het aspect communicatie nog te verbeteren valt.

De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid onderzoekt de communicatie door de overheid richting burgers en bedrijven, maar ook door bedrijven naar burgers. Bovendien wordt onderzocht welke media worden gehanteerd voor het informeren van burgers. Ook wordt gekeken of de verschillende instrumenten worden toegepast om informatie te vergaren voor de beeldvorming over de beleving van burgers, zodat daar adequaat op kan worden gereageerd.